XV. mendearen bigarren erdian Abendaño eta Mujika-Butron leinuek, hainbat belaunaldietan arerio izandakoak, euren indarrak batu zituzten Gaztelako erregeari aurre egin asmoz. Erregeak, erantzun gisa, ejertzito boteretsu bat bidali zuen Haroko kondearen buruzagitzapean. Honek, arrangura eta interes pertsonalak bultzaturik, matxinatuak zigortzea eta Bizkaiko Jaurerria eta Gipuzkoako lurrez jabetzea izan zuen helburu, kosta ala kosta. Gerra barruko intrigak, mendekuak eta harreman ilunak agertuko zaizkigu, hala nola balentrien ifrentzua: pairatzen dituztenena, Juatxo Saolaren gisako jende xehearena, Aramaioko baserritarren semea, zeinari gatazkaren emaitza erabakitzeko aukera eman zitzaion.
